Gérard de Nerval, Les papillons
Les papillons
I
De toutes les belles choses
Qui nous manquent en hiver,
Qu'aimez-vous mieux ? - Moi, les roses ;
- Moi, l'aspect d'un beau pré vert ;
- Moi, la moisson blondissante,
Chevelure des sillons ;
- Moi, le rossignol qui chante ;
- Et moi, les beaux papillons !
Le papillon, fleur sans tige,
Qui voltige,
Que l'on cueille en un réseau ;
Dans la nature infinie,
Harmonie
Entre la plante et l'oiseau !...
Quand revient l'été superbe,
Je m'en vais au bois tout seul :
Je m'étends dans la grande herbe,
Perdu dans ce vert linceul.
Sur ma tête renversée,
Là, chacun d'eux à son tour,
Passe comme une pensée
De poésie ou d'amour !
Voici le papillon "faune",
Noir et jaune ;
Voici le "mars" azuré,
Agitant des étincelles
Sur ses ailes
D'un velours riche et moiré.
Voici le "vulcain" rapide,
Qui vole comme un oiseau :
Son aile noire et splendide
Porte un grand ruban ponceau.
Dieux ! le "soufré", dans l'espace,
Comme un éclair a relui...
Mais le joyeux "nacré" passe,
Et je ne vois plus que lui !
II
Comme un éventail de soie,
Il déploie
Son manteau semé d'argent ;
Et sa robe bigarrée
Est dorée
D'un or verdâtre et changeant.
Voici le "machaon-zèbre",
De fauve et de noir rayé ;
Le "deuil", en habit funèbre,
Et le "miroir" bleu strié ;
Voici l'"argus", feuille-morte,
Le "morio", le "grand-bleu",
Et le "paon-de-jour" qui porte
Sur chaque aile un oeil de feu !
Mais le soir brunit nos plaines ;
Les "phalènes"
Prennent leur essor bruyant,
Et les "sphinx" aux couleurs sombres,
Dans les ombres
Voltigent en tournoyant.
C'est le "grand-paon" à l'oeil rose
Dessiné sur un fond gris,
Qui ne vole qu'à nuit close,
Comme les chauves-souris ;
Le "bombice" du troëne,
Rayé de jaune et de vert,
Et le "papillon du chêne"
Qui ne meurt pas en hiver !...
Voici le "sphinx" à la tête
De squelette,
Peinte en blanc sur un fond noir,
Que le villageois redoute,
Sur sa route,
De voir voltiger le soir.
Je hais aussi les "phalènes",
Sombres hôtes de la nuit,
Qui voltigent dans nos plaines
De sept heures à minuit ;
Mais vous, papillons que j'aime,
Légers papillons de jour,
Tout en vous est un emblème
De poésie et d'amour !
III
Malheur, papillons que j'aime,
Doux emblème,
A vous pour votre beauté !...
Un doigt, de votre corsage,
Au passage,
Froisse, hélas ! le velouté !...
Une toute jeune fille
Au coeur tendre, au doux souris,
Perçant vos coeurs d'une aiguille,
Vous contemple, l'oeil surpris :
Et vos pattes sont coupées
Par l'ongle blanc qui les mord,
Et vos antennes crispées
Dans les douleurs de la mort !...
Gérard de NERVAL (1808-1855)
(Recueil : Odelettes)
Bươm bướm
I
Trong những thứ đẹp đẽ
Mà ta thấy thiếu vắng mùa đông,
Anh hay chị thích gì nhất? Tôi, hoa hồng;
Tôi, một đồng cỏ xanh;
Tôi, mùa lúa vàng –
mái tóc của những luống cày;
Tôi, chim vàng anh hót;
Còn tôi, những con bươm bướm đẹp!
Bướm, đóa hoa không cành,
Bay lượn,
Mà ta hái thành chùm;
Trong thiên nhiên vô tận,
Hài hòa
Giữa cây và chim! ...
Khi mùa hè tưng bừng trở lại,
Tôi vô rừng một mình:
Nằm dài trên thảm cỏ,
Biến thân mình trong khăn liệm xanh.
Trên đầu tôi ngửa cổ,
Kìa, mỗi con lần lượt,
Đi qua như một ý nghĩ
Về thơ hay ái tình!
Đây bướm "chúa đồng nội",
Đen lẫn vàng;
Đây "thần chiến" xanh lam
Quẫy mạnh tia lửa xẹt
Trên cánh
Nhung mượt mà
Đây "núi lửa" nhanh lẹ,
Bay vụt như chim:
Cánh đen huyền diệu,
Đầu chít khăn một mảnh.
Trời! "lưu huỳnh", trong khoảng trống,
Như một tia chớp sáng ...
Nhưng "xà cừ" vui qua,
Tôi chỉ nhìn thấy nó!
II
Như nan quạt lụa mềm,
Nó xòe
Áo choàng điểm bạc;
Và áo màu sặc sỡ
Óng ánh
Vàng xanh biến hóa.
Đây "gấm vằn",
Màu hung vạch đen;
Bướm "tang", áo tang chế,
Và bướm "gương" xanh sọc;
Đây bướm "khôn", lá chết,
Bướm "cạp vàng", bướm "khung xanh",
Bướm "công ngày" gánh vác
Mỗi cánh một mắt lửa!
Nhưng trời chiều thẫm đất;
Bướm "sâu đo"
Nhún lò xo ầm ĩ,
Bướm "sư tử" màu tối,
Trong bóng tối,
Bay dập dìu xoay xoay.
Đó là "chim công to" mắt hồng
Vẽ trên nền màu xám,
Chỉ bay trời tối mịt,
Như là những chú dơi;
Bướm "bình" hàng cây râm,
Lằn vàng với rằn xanh,
Và "bướm của cây sồi"
Không chết vào mùa đông!
Đây "sư tử" trên đầu
Như bộ xương,
Sơn trắng trên nền đen,
Mà dân làng sợ hãi,
Khi đi đường,
Thấy nó lượn ban đêm.
Tôi cũng ghét "sâu đo",
Khách đêm u ám,
Bay dật dờ ngoài đồng
Bảy giờ tới nửa đêm;
Nhưng các bạn bướm tôi yêu,
Những bướm ngày nhẹ bỗng,
Tất cả là biểu tượng
Của thi ca, tình ái!
III
Khốn thay, những con bướm mà tôi yêu mến,
Biểu tượng êm đềm,
Vì các bạn, cho vẻ đẹp của các bạn!
Một ngón tay, ngang qua,
Thân mình các bạn,
Hỡi ơi, nhàu nát nhung tơ!
Một cô gái trẻ măng
Với trái tim dịu dàng, nụ cười êm ái,
Đâm rách những quả tim các bạn, bằng một mũi kim,
Ngắm nhìn các bạn, mắt ngạc nhiên:
Và chân các bạn bị cắt đứt
Bằng móng tay trắng trẻo nghiến vào,
Và những cái râu của các bạn quằn quại
Chết trong đau đớn, ôi chao!
ĐTK
2007.12.05
I
De toutes les belles choses
Qui nous manquent en hiver,
Qu'aimez-vous mieux ? - Moi, les roses ;
- Moi, l'aspect d'un beau pré vert ;
- Moi, la moisson blondissante,
Chevelure des sillons ;
- Moi, le rossignol qui chante ;
- Et moi, les beaux papillons !
Le papillon, fleur sans tige,
Qui voltige,
Que l'on cueille en un réseau ;
Dans la nature infinie,
Harmonie
Entre la plante et l'oiseau !...
Quand revient l'été superbe,
Je m'en vais au bois tout seul :
Je m'étends dans la grande herbe,
Perdu dans ce vert linceul.
Sur ma tête renversée,
Là, chacun d'eux à son tour,
Passe comme une pensée
De poésie ou d'amour !
Voici le papillon "faune",
Noir et jaune ;
Voici le "mars" azuré,
Agitant des étincelles
Sur ses ailes
D'un velours riche et moiré.
Voici le "vulcain" rapide,
Qui vole comme un oiseau :
Son aile noire et splendide
Porte un grand ruban ponceau.
Dieux ! le "soufré", dans l'espace,
Comme un éclair a relui...
Mais le joyeux "nacré" passe,
Et je ne vois plus que lui !
II
Comme un éventail de soie,
Il déploie
Son manteau semé d'argent ;
Et sa robe bigarrée
Est dorée
D'un or verdâtre et changeant.
Voici le "machaon-zèbre",
De fauve et de noir rayé ;
Le "deuil", en habit funèbre,
Et le "miroir" bleu strié ;
Voici l'"argus", feuille-morte,
Le "morio", le "grand-bleu",
Et le "paon-de-jour" qui porte
Sur chaque aile un oeil de feu !
Mais le soir brunit nos plaines ;
Les "phalènes"
Prennent leur essor bruyant,
Et les "sphinx" aux couleurs sombres,
Dans les ombres
Voltigent en tournoyant.
C'est le "grand-paon" à l'oeil rose
Dessiné sur un fond gris,
Qui ne vole qu'à nuit close,
Comme les chauves-souris ;
Le "bombice" du troëne,
Rayé de jaune et de vert,
Et le "papillon du chêne"
Qui ne meurt pas en hiver !...
Voici le "sphinx" à la tête
De squelette,
Peinte en blanc sur un fond noir,
Que le villageois redoute,
Sur sa route,
De voir voltiger le soir.
Je hais aussi les "phalènes",
Sombres hôtes de la nuit,
Qui voltigent dans nos plaines
De sept heures à minuit ;
Mais vous, papillons que j'aime,
Légers papillons de jour,
Tout en vous est un emblème
De poésie et d'amour !
III
Malheur, papillons que j'aime,
Doux emblème,
A vous pour votre beauté !...
Un doigt, de votre corsage,
Au passage,
Froisse, hélas ! le velouté !...
Une toute jeune fille
Au coeur tendre, au doux souris,
Perçant vos coeurs d'une aiguille,
Vous contemple, l'oeil surpris :
Et vos pattes sont coupées
Par l'ongle blanc qui les mord,
Et vos antennes crispées
Dans les douleurs de la mort !...
Gérard de NERVAL (1808-1855)
(Recueil : Odelettes)
Bươm bướm
I
Trong những thứ đẹp đẽ
Mà ta thấy thiếu vắng mùa đông,
Anh hay chị thích gì nhất? Tôi, hoa hồng;
Tôi, một đồng cỏ xanh;
Tôi, mùa lúa vàng –
mái tóc của những luống cày;
Tôi, chim vàng anh hót;
Còn tôi, những con bươm bướm đẹp!
Bướm, đóa hoa không cành,
Bay lượn,
Mà ta hái thành chùm;
Trong thiên nhiên vô tận,
Hài hòa
Giữa cây và chim! ...
Khi mùa hè tưng bừng trở lại,
Tôi vô rừng một mình:
Nằm dài trên thảm cỏ,
Biến thân mình trong khăn liệm xanh.
Trên đầu tôi ngửa cổ,
Kìa, mỗi con lần lượt,
Đi qua như một ý nghĩ
Về thơ hay ái tình!
Đây bướm "chúa đồng nội",
Đen lẫn vàng;
Đây "thần chiến" xanh lam
Quẫy mạnh tia lửa xẹt
Trên cánh
Nhung mượt mà
Đây "núi lửa" nhanh lẹ,
Bay vụt như chim:
Cánh đen huyền diệu,
Đầu chít khăn một mảnh.
Trời! "lưu huỳnh", trong khoảng trống,
Như một tia chớp sáng ...
Nhưng "xà cừ" vui qua,
Tôi chỉ nhìn thấy nó!
II
Như nan quạt lụa mềm,
Nó xòe
Áo choàng điểm bạc;
Và áo màu sặc sỡ
Óng ánh
Vàng xanh biến hóa.
Đây "gấm vằn",
Màu hung vạch đen;
Bướm "tang", áo tang chế,
Và bướm "gương" xanh sọc;
Đây bướm "khôn", lá chết,
Bướm "cạp vàng", bướm "khung xanh",
Bướm "công ngày" gánh vác
Mỗi cánh một mắt lửa!
Nhưng trời chiều thẫm đất;
Bướm "sâu đo"
Nhún lò xo ầm ĩ,
Bướm "sư tử" màu tối,
Trong bóng tối,
Bay dập dìu xoay xoay.
Đó là "chim công to" mắt hồng
Vẽ trên nền màu xám,
Chỉ bay trời tối mịt,
Như là những chú dơi;
Bướm "bình" hàng cây râm,
Lằn vàng với rằn xanh,
Và "bướm của cây sồi"
Không chết vào mùa đông!
Đây "sư tử" trên đầu
Như bộ xương,
Sơn trắng trên nền đen,
Mà dân làng sợ hãi,
Khi đi đường,
Thấy nó lượn ban đêm.
Tôi cũng ghét "sâu đo",
Khách đêm u ám,
Bay dật dờ ngoài đồng
Bảy giờ tới nửa đêm;
Nhưng các bạn bướm tôi yêu,
Những bướm ngày nhẹ bỗng,
Tất cả là biểu tượng
Của thi ca, tình ái!
III
Khốn thay, những con bướm mà tôi yêu mến,
Biểu tượng êm đềm,
Vì các bạn, cho vẻ đẹp của các bạn!
Một ngón tay, ngang qua,
Thân mình các bạn,
Hỡi ơi, nhàu nát nhung tơ!
Một cô gái trẻ măng
Với trái tim dịu dàng, nụ cười êm ái,
Đâm rách những quả tim các bạn, bằng một mũi kim,
Ngắm nhìn các bạn, mắt ngạc nhiên:
Và chân các bạn bị cắt đứt
Bằng móng tay trắng trẻo nghiến vào,
Và những cái râu của các bạn quằn quại
Chết trong đau đớn, ôi chao!
ĐTK
2007.12.05
